Ortaklar Cari Hesabı Nedir?

Ortaklar cari hesabı; şirket ortakları ile şirket arasında gerçekleşen nakit giriş ve çıkışlarının izlendiği hesaptır. Uygulamada bu hesap çoğu zaman şirketin ortaklarına kullandırdığı fonların takibinde kullanılmakta, ancak uzun süre borç bakiyesi vermesi halinde ciddi vergisel riskler doğurmaktadır.

Vergi incelemelerinde ortaklar cari hesabı; kasa hesabı, banka hesapları ve finansman yapısı ile birlikte değerlendirilmekte ve çoğu zaman ilk ele alınan hesaplar arasında yer almaktadır.

1. Kurumlar Vergisi Kanunu Yönünden Değerlendirme

KVK Madde 13 – Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 13’üncü maddesine göre;

Kurumların, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunmaları halinde, kazanç tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılır.

Ortaklar cari hesabında şirket tarafından ortağa faizsiz veya emsaline göre düşük faizle borç verilmesi, hizmet sunumu olarak değerlendirilmekte ve emsal faiz hesaplanarak örtülü kazanç dağıtımı yapıldığı kabul edilebilmektedir.

Bu durumda;

• Hesaplanmayan faiz tutarı kurum kazancına ilave edilir
• İlgili tutar üzerinden kurumlar vergisi tarhiyatı yapılır
• Dağıtılmış kâr payı sayılması halinde stopaj gündeme gelir

2. Gelir Vergisi Kanunu Yönünden Değerlendirme

GVK Madde 41 – İndirimi Kabul Edilmeyen Giderler

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 41’inci maddesinde, ticari kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen giderler düzenlenmiştir.

Ortaklar cari hesabı kapsamında;

• Şirket kazancından indirilmiş ancak gerçekte şirket faaliyetiyle ilgisi bulunmayan giderler
• Ortağın şahsi harcamalarının şirket gideri olarak kaydedilmesi

vergi incelemelerinde kanunen kabul edilmeyen gider olarak değerlendirilmekte ve matraha ilave edilmektedir.

3. Katma Değer Vergisi Kanunu Yönünden Riskler

KDVK Madde 1 – Verginin Konusu

3065 sayılı KDV Kanunu’nun 1’inci maddesine göre Türkiye’de yapılan ticari, sınai, zirai ve serbest meslek faaliyeti çerçevesindeki teslim ve hizmetler KDV’ye tabidir.

Ortaklara kullandırılan paralar, özellikle süreklilik arz ediyorsa, vergi idaresi tarafından finansman hizmeti olarak değerlendirilebilmektedir.

KDVK Madde 27 – Emsal Bedel ve Emsal Ücret

Madde 27 uyarınca;

Bedeli bulunmayan veya bilinmeyen işlemlerde emsal bedel esas alınır.

Bu kapsamda, emsal faiz üzerinden hesaplanan tutar için KDV tarhiyatı yapılması riski ortaya çıkmaktadır.

4. Vergi Usul Kanunu Açısından İnceleme Boyutu

VUK Madde 3 – Gerçek Mahiyet Esası

Vergi Usul Kanunu’nun 3’üncü maddesine göre;

Vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır.

Sadece muhasebe kaydı bulunması, işlemin vergisel açıdan kabulü için yeterli değildir. Ortaklar cari hesabında görünen borçların;

• Fiilen kullanılıp kullanılmadığı
• Geri ödeme yapılıp yapılmadığı
• Ekonomik ve ticari gerekçesi

detaylı şekilde sorgulanmaktadır.

VUK Madde 134 – Vergi İncelemesinin Amacı

Vergi incelemelerinin amacı, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmaktır. Bu nedenle ortaklar cari hesabı; kasa, banka, gelir-gider dengesi ile birlikte ele alınmaktadır.

5. Kasa Hesabı ile Birlikte Değerlendirme

Ortaklar cari hesabı borç bakiyesi verirken kasa hesabında yüksek tutarlar bulunması, uygulamada kasa fazlası şüphesi doğurmaktadır. İncelemelerde sıkça şu sorular sorulur:

• Kasadaki para fiilen mevcut mu?
• Ortaklara verilen paranın kaynağı nedir?
• Banka kayıtları ile uyumlu mu?

Bu uyumsuzluklar, re’sen tarhiyata dayanak yapılabilmektedir.

6. Gelir İdaresi Başkanlığı Özelgeleri (Muktezalar) Çerçevesinde Uygulama

Vergi idaresinin ortaklar cari hesabına bakış açısı, yayımlanan çok sayıda özelge (mukteza) ile netleşmiştir. Bu özelgelerde ortak nokta; ortaklara kullandırılan paraların ticari teamüllere uygun olması, emsal faiz uygulanması ve süreklilik arz etmemesi gerektiğidir.

6.1. Ortaklara Faizsiz Borç Verilmesine İlişkin Özelgeler

Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından verilen çeşitli özelgelerde;

• Şirketin ortağına faizsiz olarak kullandırdığı paraların, emsallere uygunluk ilkesine aykırı olduğu,
• Bu işlemin transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı kapsamında değerlendirileceği,
• Hesaplanmayan faiz tutarının kurum kazancına ilave edilmesi gerektiği

açıkça ifade edilmiştir.

Bu doğrultuda, ortaklar cari hesabının borç bakiyesi verdiği her durumda, emsal faiz hesaplanmaması vergi riski doğurmaktadır.

6.2. Sürekli Borç Bakiyesi Veren Ortaklar Cari Hesabı

İdare tarafından verilen muktezalarda; ortaklar cari hesabının yıl boyunca ve takip eden yıllarda sürekli borç bakiyesi vermesi, söz konusu paranın geçici bir avans değil, ortağa finansman sağlama amacı taşıdığı şeklinde yorumlanmaktadır.

Bu tür durumlarda;

• İşlemin ticari gerekçesinin bulunup bulunmadığı
• Geri ödeme planının olup olmadığı
• Benzer işlemlerin üçüncü kişilere yapılıp yapılmadığı

hususları özellikle dikkate alınmaktadır.

6.3. KDV Yönünden Değerlendirmeye İlişkin Özelgeler

Bazı özelgelerde, ortaklara kullandırılan paraların finansman hizmeti olarak değerlendirilmesi halinde, emsal faiz üzerinden KDV hesaplanması gerektiği yönünde görüş bildirilmiştir.

Özellikle;

• Uzun vadeli
• Yüksek tutarlı
• Süreklilik arz eden

ortaklar cari hesabı borç bakiyeleri, KDV yönünden riskli kabul edilmektedir.

6.4. Kasa Hesabı ve Ortaklar Cari Hesabının Birlikte Değerlendirilmesine İlişkin Özelgeler

Gelir İdaresi uygulamasında; ortaklar cari hesabı borçlu iken kasa hesabında yüksek tutarların bulunması, kasa fazlası ve kayıt dışılık şüphesini güçlendirmektedir.

Bu kapsamda verilen özelgelerde, kasa mevcudunun fiilen ispat edilememesi halinde;

• Kayıtların gerçek durumu yansıtmadığı
• Re’sen tarhiyat yapılabileceği

belirtilmektedir.

6.5. Özelgeler Işığında Güvenli Uygulama Önerileri

Muktezalar birlikte değerlendirildiğinde, ortaklar cari hesabına ilişkin güvenli uygulama için;

• Emsal faiz oranı belirlenmeli ve düzenli olarak uygulanmalı
• Geri ödeme planı oluşturulmalı
• Uzun süreli borç bakiyesinden kaçınılmalı
• Kasa ve banka hesaplarıyla tam uyum sağlanmalı

gerekmektedir.

Sonuç ve Değerlendirme

Ortaklar cari hesabı, basit bir muhasebe hesabı olmanın ötesinde; kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV yönünden çok yönlü riskler barındırmaktadır. Özellikle uzun süre borç bakiyesi veren hesaplar, vergi incelemelerinde yüksek tutarlı tarhiyatlara neden olabilmektedir.

Bu nedenle;

• Emsal faiz hesaplaması yapılmalı
• Mutabakatlar düzenli olarak sağlanmalı
• Belgeli ve gerekçeli işlem tesis edilmelidir

Daha fazla vergi analizi ve güncel uygulamalar için:

🔗 https://www.smmmyusuftanyildizi.com.tr