Yıl İçerisinde Ödenmeyen SGK Primlerinin Vergisel Niteliği

Giriş

İşverenler tarafından çalışanlar adına tahakkuk ettirilen sosyal güvenlik primleri, ticari kazancın doğal bir unsuru olmakla birlikte, vergi hukuku bakımından istisnai bir gider rejimine tabi tutulmuştur. Bu istisna, özellikle yıl sonlarında ödenmemiş primlerin kurum kazancına etkisi bakımından uygulamada önemli tereddütler doğurmaktadır.

Bu çalışma, tahakkuk–ödeme ayrımını hem teorik hem uygulamalı olarak ele almakta; muhasebe kayıtları ile vergi matrahı arasındaki farkı somutlaştırmaktadır.

Yasal Dayanak

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun ‘’İndirilecek Giderler’’ başlıklı 40. maddesinin 2. bendinde yer alan; ‘’Hizmetli ve işçilerin iş yerinde veya iş yerinin müştemilatında iaşe ve ibate giderleri, tedavi ve ilaç giderleri, sigorta primleri ve emekli aidatı (Bu primlerin ve aidatın istirdat edilmemek üzere Türkiye'de kain sigorta şirketlerine veya emekli ve yardım sandıklarına ödenmiş olması ve emekli ve yardım sandıklarının tüzel kişiliği haiz bulunmaları şartiyle),’’ ibaresi kapsamında, işçilere ilişkin sigorta primlerinin ancak ödenmiş olması şartı ile kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır. Ayrıca, 19.02.1994 tarih ve 21854 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 174 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nin ‘’SSK Primlerinin Gelir ve Kurumlar Vergisi Yönünden Gider Yazılması’’ başlığı altında yer alan; ‘’SSK priminin gider olarak dikkate alınabilmesi için, bu primlerin Sosyal Sigortalar Kurumuna fiilen ödenmiş olması gerekmektedir. Bu nedenle, sigorta primleri, dönemine ve ait olduğu yıla bakılmaksızın fiilen ödendiği tarihte gider yazılacaktır.’’ ibaresinden de anlaşılacağı üzere, fiilen ödenmesi koşuluyla, fiilen ödeme yapılan dönemde gider olarak dikkate alınabilecektir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun ‘’Primlerin ödenmesi’’ başlıklı 88. maddesinin 11. fıkrasında; ‘’Kuruma fiilen ödenmeyen prim tutarları, gelir vergisi ve kurumlar vergisi uygulamasında gider yazılamaz.’’ ibaresi yer almaktadır. Söz konusu madde, SGK’ya fiilen Primlerin süresinde ödenmemesi halinde gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanır. Bu hüküm, SGK primlerinin kamu alacağı niteliğini pekiştirmekte; ödeme zorunluluğunu güçlendirmektedir. Hesaplanan prim tutarlarının gelir vergisi ve kurumlar vergisi uygulamasında gider olarak dikkate alınamayacağı düzenlenmiştir.

İstanbul VDB Özelgesinde, SGK priminin gider olarak dikkate alınabilmesi için, bu primlerin Sosyal Sigortalar Kurumu'na fiilen ödenmiş olması gerektiğinden, sigorta primlerinin, dönemine ve ait olduğu yıla bakılmaksızın fiilen ödendiği tarihte gider olarak kazancın tespitinde dikkate alınacaktır. Dolayısıyla, Sosyal Güvenlik Kurumu ile özel hukuk hükümlerine tabi alacak sebebi ile hukuka intikal etmiş bulunan ihtilaftan kaynaklı ödenemeyen sosyal güvenlik primlerinin ilgili oldukları dönemlerde kurum kazancınızın tespitinde indirim konusu yapılması mümkün değildir. Diğer taraftan, söz konusu sosyal güvenlik primlerine ilişkin gecikme cezaları veya gecikme zamlarının kazancın tespitinde gider olarak indirilebilmesi mümkün bulunmamaktadır.

 “SGK primlerinin, ilgili hesap döneminde ödenmemesi halinde kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün değildir.” (B.07.1.GİB.4.34.16.01-120[41-2013/]-…)

Sosyal güvenlik kurumlarına ödenmeyen primler, gider olarak kabul edilmez.

Bu düzenleme ile kanun koyucu, SGK primlerini tahakkuk esasından istisna ederek, açık biçimde ödeme esasına bağlamıştır.

2025 Yılı Asgari Ücret Verilerilerine göre hesaplama yapalım;

SGK Primlerinin Hesaplanması (2025)

İşçi Payı

• SGK Primi (%14) : 3.640,77 TL
• İşsizlik Sigortası (%1) : 260,06 TL

Toplam İşçi Payı: 3.900,83 TL

İşveren Payı

• SGK Primi (%20,5) : 5.331,13 TL
• İşsizlik Sigortası (%2) : 520,11 TL

Toplam İşveren Payı: 5.851,24 TL

5. Muhasebeleştirme

Aralık 2025 bordrosuna ilişkin ücret ve SGK tahakkuku aşağıdaki tek muhasebe kaydı ile yapılmıştır:

770 Genel Yönetim Giderleri          31.856,74

    335 Personele Borçlar                     22.104,68

    361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri   9.752,06

361 - Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri hesap, hem işçi hem işveren payı dahil olmak üzere SGK’ya olan toplam borcu göstermektedir.

Ödenmeyen SGK Primlerinin Dönem Sonu İşlemi

Varsayım:
Aralık 2025’e ait SGK primleri 31.12.2025 itibarıyla ödenmemiştir.

Bu durumda, işveren payına isabet eden 5.851,24 TL, vergi matrahı açısından gider olarak dikkate alınamaz ve aşağıdaki kayıt yapılır:

361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri   5.851,24

950 Nazım Hesap                            5.851,24  

     368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Takside

          Bağlanmış Borçlar                       5.851,24

      951 Nazım Hesap                             5.851,24     

• 2025 yılında ödenmeyen SGK primleri kurum kazancından indirilemez,
• Ticari kâr ile mali kâr arasında kalıcı fark oluşturur,
• Ödeme yapıldığı yılda giderleştirilir.

SGK primleri, muhasebe sisteminde tahakkuk esasına göre izlenmekle birlikte, vergi hukuku bakımından istisnai bir ödeme esasına tabidir. Bu nedenle yıl sonlarında ödenmeyen primler, işletmeler açısından önemli bir vergi riski alanı oluşturmaktadır.

2025 yılı asgari ücret uygulaması üzerinden yapılan bu çalışma, 361–368 hesap ilişkisini, KKEG etkisini ve özelge destekli idari yorumu birlikte ortaya koyarak uygulayıcılara yol gösterici nitelik taşımaktadır.

Kaynakça

• 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu
• 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu
• 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
• Gelir İdaresi Başkanlığı Özelgeleri (.” (B.07.1.GİB.4.34.16.01-120[41-2013/]-…)
• Tekdüzen Hesap Planı ve Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri
• Danıştay 3. Daire Başkanlığı, 2019/1081 Esas, 2021/6042 Kararı